PSPP

Techniki partycypacji społecznej

Metoda  „Study Circle”  - „Kół przypadków”

Metoda ta związana jest z organizowaniem się niewielkiej liczby obywateli, tworzących pewnego rodzaju „koło”. Członkowie „koła” spotykają się na więcej niż jedną okazję w celu omówienia różnych kwestii.  „Study circle” podobne są do grup dyskusyjnych z tym, że obejmują niewielką liczbę osób, które podczas omawiania danego problemu kierowane są przed wyznaczoną osobę w roli moderatora. Koła odróżnia od grup dyskusyjnych to, że te drugie tworzy się w celu odkrycia stosunków jakie mają do danego problemu ludzie, natomiast „study circles” są wynikiem wspólnych wysiłków, gdzie uwaga skoncentrowana jest na tworzeniu nowych pomysłów i dowiadywaniu się więcej na dany temat.

Powyższa metoda partycypacji może być wykorzystywana do angażowania do działania ludzi o podobnych zainteresowaniach, ale także do przeanalizowania i poszukiwania możliwych rozwiązań danego problemu.

Odpowiednimi osobami dla których warto wykorzystywać metodę „study circle”  są te, które posiadają pewien  „interes” w danej kwestii ale w szerokim wymiarze. Metoda ta najlepiej sprawdza się przy niewielkiej liczbie uczestników (7-12), tak aby zapewnić odpowiednią atmosferę w której umożliwiona jest wymiana poglądów.

Źródło: http://www.bahaiblog.net

Koszt takiej techniki partycypacji jest raczej niewielki. Na ogół zależy on od miejsca gdzie realizuje się „study circles”. Organizacje mogą przeprowadzać takie spotkania zarówno w pustym pokoju, zaś większe instytucje mogą potrzebować wynająć jakiś lokal, pracowników czy zwiększać koszta poprzez zapewnianie cateringu podczas kilku sesji.

Należy podkreślić, że „koła” mają na celu zaznajamianie się z problemem, a także tworzenie nowych pomysłów, co związane jest z poświęcaniem większej ilości czasu. Dlatego spotkania mogą zostać rozłożone na kilkanaście sesji po kilka godzin.

Mocną stroną tej techniki jest jej wysoka użyteczność w rozwiązywaniu problemów, generowanie nowych pomysłów a także tworzenie bliskich relacji pomiędzy uczestnikami. Do stron słabych należy przede wszystkim mały wpływ na zmiany postaw obywateli (większej grupy osób), których brak zaangażowania może utrudniać osiągnięcie zamierzonego celu/efektu.

Powyższą metodę opracowano i zastosowano w Szwecji, między innymi w środowisku akademickim. Zdobyły one popularność w organizacjach biznesowych i administracyjnych.

DEMOCS (Deliberative Meetings od CitizenS), czyli przemyślane spotkania mieszkańców.

DEMOCS to metoda partycypacji wykorzystująca „karty rozmowy”. DEMOCS opracowane zostało przez NEF (New Economics Foundation) - niezależną organizację, która ma na celu poprawę jakości życia poprzez promowanie innowacyjnych rozwiązań, koncentrujących uwagę na sprawach gospodarczych, dotyczących ochrony środowiska i spraw socjalnych. Za pomocą DEMOCS promuje się dyskusje na kontrowersyjne tematy np. w nauce czy podejmuje dyskusje dotyczące jakichś problemów; prowadzi się konstruktywny dialog i dąży do konsensusu.

Każdy zestaw DEMOSC napisany jest na dany temat, a ponieważ nie ma złych lub dobrych odpowiedzi, gracze mają możliwość wyrażania własnych opinii bez wcześniejszej konieczności znajomości tematu.

Źródło: http://www.wellcome.ac.uk

Gra jest przeznaczona do wykorzystania dla każdego powyżej 14 roku życia, kto tylko chce wziąć w niej udział. Może się ona odbywać w dowolnym miejscu, w domu, w szkole ( w ramach większych konsultacji społecznych). Sam proces przeprowadzenia gry nie wymaga opinii i uczestnictwa ekspertów.  Potrzebne są jedynie przygotowane wcześniej karty, zawierające zestaw niezbędnych informacji. Gra najlepiej przebiega w sześcioosobowym zespole w czasie dwóch godzin, jednakże jest ona na tyle elastyczna, że nie ma problemu z zaangażowaniem większej liczby uczestników czy zwiększenia czasu przebiegu gry.

Źródło: http://www.neweconomics.org/projects/democs

Źródło: http://whoseeswhat.org.uk

DEMOCS pomaga uczestnikom podjąć tematy najbardziej istotne oraz pozwala na udostępnienie informacji co do najważniejszych problemów i zagadnień.

Informacje na dany temat znajdują się na kartach do gry, które rozpatruje się w dwóch turach. Za każdym razem ludzie rozważają informacje zawarte na ich kartach, i wybierają jedną lub dwie karty na których znajdują się zagadnienia które ich zdaniem są najważniejsze.

Każdy uczestnik po kolei czyta co ma na karcie, i tłumaczy dlaczego wybrał właśnie tę, a następnie odkłada ją na stole. Następnie karty te segreguje się na kupki, które reprezentują kluczowy problem danego tematu.

Po uzgodnieniu problemów i odnalezieniu (np. metodą głosowania) szeregu rozwiązań czy stanowisk odnośnie danego tematu, gracze starają się utworzyć konkretną odpowiedź. Gra następnie dobiega końca.

Tę formę partycypacji wykorzystuje się w celu zaznajomienia ludzi z jakimś zagadnieniem czy problemem. Jest to kreatywna forma dzielenia się swoimi opiniami z innymi oraz ciekawa forma współpracy.

Koszt tej techniki jest bardzo niewielki.  Należy jedynie zapewnić zestaw kart (dla jednej osoby kosz ten waha się w granicach 30 funtów), można nawet udostępnić taki zestaw przez Internet. Wydatki związane są także z opracowaniem zestawu kart, co może być czasochłonne. Sesje gry nie trwają długo, zwykle około 2 godzin.

Warto tej metody używać, kiedy chcemy dać szansę każdemu, kto tylko chce partycypować w przedsięwzięciu, wypowiedzieć się na dany temat. Pozwala to na większe publiczne zrozumienie interesu w sprawie, a także na zapoznanie się z preferencjami uczestników w danej kwestii. DEMOCS nie warto wykorzystywać jeżeli planujemy tylko jednorazową sesję na dany temat (opracowanie kart było by zbyt kosztowne i bezsensowne). Niestety w tej formie partycypacji zauważa się pewne niebezpieczeństwo łączenia obywateli i ekspertów w jednej sesji, ze względu na możliwość dominacji tych drugich.

Mocną stroną DEMOCS jest zachęcanie ludzi do wyrobienia sobie opinii na temat złożonych zagadnień i pozwala na uwierzenie, że ma się możliwość do wypowiedzenia. W tej metodzie nie ma bierności, nie narzuca się eksperckich punktów widzenia. Poza tym przeprowadzić ją można w każdym dogodnym miejscu. Sama forma partycypacji pomaga się zrelaksować i bawić podczas rozmowy i znajdywania dobrych rozwiązań.

Słabą stroną DEMOCS może być problem z dojściem do rozwiązania podczas jednej sesji. Jeżeli nie zapewni się odpowiedniej atmosfery może dojść do konfliktu, jednakże w zasadzie przy każdej ze stosowanych współcześnie technik partycypacji istnieje takie prawdopodobieństwo.

Źródło:

http://www.peopleandparticipation.net

http://www.neweconomics.org/projects/democs

http://whoseeswhat.org.uk

http://www.wellcome.ac.uk

Autorzy: Anna Kawalec, Paulina Cybulska

Wykład II

Zajęcia z przedmiotu partycypacja zaczęliśmy od przystąpienia do pewnego zadania w grupach 5-cio i 6-cio osobowych. Za pomocą 10 słomek, 10 kartek papieru oraz taśmy izolacyjnej mieliśmy stworzyć konstrukcję, która wytrzymałaby upuszczenie do niej jajka z wysokości około 2 metrów. Osoba wykonująca to zadanie musiała mieć zawiązane oczy, reszta grupy miała za zadanie zrobić wszystko, żeby jajko znalazło się w wykonanej konstrukcji,  czyli odpowiednio ją ustawić i skierować  rękę upuszczającego tuż nad nią, wszyscy w grupie natomiast musieli uprzednio zrobić wszystko, by konstrukcja była na tyle stabilna, żeby jajko wyszło z tej próby cało. 5 grup zabrało do pracy. Prawie wszystkie z nich przed przystąpieniem do zrealizowania zadania przedyskutowały plan działania i możliwe warianty wykonania konstrukcji.  Jedna z grup zabrała się do stworzenia papierowej konstrukcji  od razu. Wszystkie jednak żywo dyskutowały podczas pracy, ich członkowie z zaangażowaniem wypełniały swoje obowiązki. Efekty były widoczne po około 40 minutach. 2 z 5 grup musiały przegryźć gorycz porażki, ich jajka nie trafiły z powrotem  w całości do foremki.
Doświadczenie to pokazało, jak ważna jest rola dyskusji przed przystąpieniem do właściwej fazy projektu, czyli jego realizacji. Istotne jest dokładne omówienie strategii działania i podjęcie decyzji, która w sposób maksymalny wykorzystuje szanse a minimalizuje zagrożenia i prowadzi do skutecznego zrealizowania danego zadania.

Teoria planowania informacyjnego

Teoria planowania informacyjnego zakłada, iż planowanie jest procesem informacyjnym. Podstawy filozoficzne wywodzą się z teorii racjonalności komunikacyjnej Jurgen’a Heamerbas’a.

Do najważniejszych teoretyków kierunku, rozwijanego od lat 70’ należą Patsy Healer, Judith Innes, Charles Hoch, Seymour Mandelbaum, Jean Hillier.

Jurgen Habermas – twórca opartej na pragmatyce aktów mowy teorii racjonalności komunikacyjnej, która zakłada, że ideał  osiągamy, gdy w procesie uczestniczy nie jedna osoba a grupa. Założeniem jest wzorcowa sytuacja komunikacji pomiędzy podmiotami, gdzie dyskusja jest wolna od oddziaływań zewnętrznych, jak i ograniczeń wynikających z samej struktury komunikacji językowej. Podmioty prowadzące dyskusję w takich warunkach łatwiej dochodzą do racjonalnych działań społecznych, a jednocześnie sprzyjają procesowi konsensualnej regulacji konfliktów społecznych.

Pojawienie się „komunikacyjnego” spojrzenia na planowanie powiązane jest z rozwojem teorii społecznych oraz etycznych. Współcześni filozofowie przyznają, że wartości „ społeczne” są definiowane poprzez kulturą.

Rozum komunikacyjny ujawnia się w możliwości porozumienia, działa, gdy:“ uczestnicy dyskursu przezwyciężają swoje  subiektywne poglądy na rzecz racjonalnie umotywowanej zgody”. Ustalają prawdziwość wypowiedzi, skuteczność działań celowościowych, słuszność norm działania i ich stosowania.

Pojęcie rozumu komunikacyjnego ma charakter proceduralny tzn. rozumność do której odsyła,  spełnia się w procedurach prowadzących do  uargumentowanego porozumienia.

”Rozum komunikacyjny potwierdza się w wiążącej sile intersubiektywnego porozumienia i wzajemnego uznania ; opisuje zarazem uniwersum wspólnej formy życia.”

Drabina partycypacji społecznej- Sherry R. Arnstein (1969r.)

W tej chwili teoria ta uznawana jest za nieco archaiczną. Odchodzi się od myślenia, że mieszkańcy uczestniczący w procesach kreowania przestrzeni dążą do władzy i kontroli nad tymi procesami. Dążenie do „uzyskania władzy przez mieszkańców” zostało zastąpione  potrzebą wymiany informacji, rozwiązywania konfliktów oraz uzupełniania projektów i planów lokalną znajomością problemów. Współcześnie obowiązujący paradygmat zakłada współpracę wszystkich zainteresowanych osób w niewielkich grupach roboczych, zajmujących się konkretnymi problemami.

Nowy paradygmat partycypacji społecznej

Celem procesu planowania jest wypracowanie stanowiska wyrażającego różnorodność wszystkich zainteresowanych ( Haley, 1997).

Współpraca w ramach powiązań w strukturze sieciowej – (partycypacja nie jako opozycja władza kontra mieszkańcy)

Mechanizmy działania oraz możliwości funkcjonowania partycypacji społecznej w planowaniu ilustruje schemat, który wyróżnia cztery modele planowania w praktyce planistycznej.

Cztery modele planowania i tworzenia polityki( collaborative planning) (Innes, Booher, 2008)

Model racjonalistyczny – planowanie w oparciu o szczegółowe analizy zgromadzonych danych, na podstawie których buduje się możliwie najwierniejszy model. Planowaniem zajmują się fachowcy, którzy z góry narzucają założenia i cele, które chcą osiągnąć.

• Cele są z góry narzucone
• Założenia planu a priori zaakceptowane
• Konflikty rozwiązane przez kompleksowe planowanie, optymalizacja lokalizacji
• Planista- społeczeństwo to wymóg z przepisów prawa
• Czasem- plusem analizy mieszkańców, ale jako przedmiot a nie podmiot planowania
• Proces partycypacji - przekonywanie mieszkańców o słuszności planu
  
  

Planowanie oparte o wpływy polityczne (Teoria elit) – każda zbiorowość ma własną elitę- grupę obywateli kontrolujących wydarzenia na danym terenie ( doszli do tego bez prawnych procedur). Mieszkańcy współpopierają cele proponowane przez elitę.

Oba te modele  często łączą się: jedni planują, a plan realizują specjaliści.

Ruchy społeczne ( grupy mieszkańców wokół celu)- gdy mieszkańcy protestują przeciw lokalizacji czegoś lub gdy chcą kontrolować poczynania władzy lokalnej. Ruchy społeczne impulsem do przemian.

Planowanie oparte na współpracy- model idealny, polegający na wypracowaniu wspólnego stanowiska, reprezentacji interesów wszystkich stron. Forma planowania przez dialog.

Autorzy: Anna Dziubałtoska, Alicja Michalak

Leeds City Centre Area Action Plan – Plan działania dla przestrzeni miasta Leeds

Leeds ( Yorkshire, Wielka Brytania),jest dobrym przykładem, na to jak młodzi ludzie mogą uczestniczyć w kształtowaniu przestrzeni. Liderem projektu była organizacja ”Planowanie Pomocy Yorkshire”. W działaniach na rzecz centrum ich miasta od wczesnych etapów uczestniczyły: Planowanie Pomocy Yorkshire, Wydział Rozwoju Leeds oraz Rada Młodzieży Leeds.

Przebieg procesu:
lipiec 2005 – planowanie:

* Spotkanie mające połączyć: Planowanie Pomocy Yorkshire (YPA), Wydział Rozwoju Leeds (LDD) i Rady Młodzieży Leeds (LYC).
* LYC Executive Grupa zgadza się poświęcić godzinę następnego posiedzenia Rady Młodzieży w warsztatach na temat Centrum planu działania.

wrzesień - ankieta

* Opracowanie LDD.
* Rozproszenie członków LYC w swoich szkołach.
* Wyniki zebrane przez członków LYC

październik - warsztat: Zadania i Możliwości

Cel:
Zwiększenie zadań i możliwości, dla młodych ludzi, perspektyw AOS, dla przyszłości   Leeds.

Uczestnicy:
Członkowie LYC (32) oraz mediatorzy

Porządek obrad:
1. Wprowadzenie do Planowania Systemu YPA
2. Wyjaśnienie planu działania LDD
3. Praca w grupach - Uczestnicy określają:
a) Co dobrego jest w centrum miasta
b) Jak można je ulepszyć dla młodzieży
4. Opiniowanie sesji
5. Umowa na kolejne kroki

Sześciu ochotników podgrupy Rady Młodzieży  kontynuowało pracę z LDD w sprawie planu działania.

listopad/grudzień – papier alternatywnych opcji

* Propozycje z kwestionariusza i warsztaty uznane przez LDD i członkami innych grup i jednostek

* Wyniki włączone do papieru alternatywnych opcji.

luty 2006 -  weryfikacja sesji

* YPA daje zmiana na posiedzeniu LYC wyjaśnić, na jakim etapie jest plan i jak niektóre kwestie poruszone przez młodych ludzi znajduje swoje odzwierciedlenie w LDD, aos Alternative Opcje papieru.
* Rada Młodzieży zgadza się trzymać sub-workshop grupy na papierze alternatywnych opcji.

kwiecień / maj - warsztaty: Alternatywne Opcje

Z małej podgrupy z Rady Młodzieży (4). Sesja prowadzona przez rep YPA przy wsparciu LDD Officer

czerwiec / październik - Preferowane Opcje papieru

Odpowiedzi z warsztatu uznane przez LDD w przygotowaniu Preferred Opcje papieru. Opinii młodych ludzi, funkcje aos warsztatów na stronie internetowej Rady Leeds


Kontekst

* Leeds City Council przygotowuje Centrum Powierzchnia planu działania w ramach nowego systemu planowania UK

* Konsultacje z wszystkich grup społecznych jest wymagane przez prawo. Planu potrwa kilka lat na przygotowanie i Rada przewiduje trzy etapy konsultacji. Pierwszy etap to zapytać ludzi o ich pomysły na to, co powinno znaleźć się w planie

* Młodzi ludzie są często pominąć takich konsultacji.

* Dział Rozwoju Leeds i Planowania pomocy Yorkshire postanowiły podjąć inicjatywę w celu zapewnienia, młodym ludziom, możliwości branych pod uwagę podczas prac nad pierwszym i kolejnych

Wyniki

* Włączenie młodych ludzi, ich pomysłów i sugestii w dwa pierwsze projekty Planu działanie dla przestrzeni miasta Leeds. (Uzyskano stanowiska dla 262 młodych osób w procesach prac nad planem).

* Ustanowienie mechanizmu dalszego zaangażowania młodzieży w tworzeniu dokumentów

* Pod warunkiem, wglądu w proces Planu Rozwoju młodzieży jeden z nich wyraził chęć kontynuowania kariery w planowaniu.

Wyniki - Niedociągnięcia

* Opinie Rady Młodzieży zostały przedstawione w odrębnym dokumencie.

* Podgrupy biorące udział w Planie nie zostały formalnie ustalone stąd wynikała ich niska frekwencja .

Środki finansowe i zasoby

* Nie stwierdzono istotnych kosztów lub budżety

* Usługi planowania i pomocy zrealizowano bezpłatnie

Planowanie Pomocy Yorkshire odegrało kluczową rolę w ułatwianiu procesu planowani. Obecność Planowania Pomocy Yorkshire zagwarantowało młodzieży,  na odpowiednich etapach, udział w procesie i kontakt z organizacjami. Członkowie Rady Młodzieży często się zmieniali, dlatego przybliżane im były informacje dotyczące procesów, które miały miejsce do tej pory. Również mieli oni możliwość zgłaszania swoich komentarzy.

Recenzje

"Wszystkie agencji odniosły wrażenie, że to były bardzo pozytywne sesje i byli zadowoleni z zainteresowania ze strony młodych ludzi. Opinie młodych ludzi są często pomijane, ale nawet w tej krótkiej sesji wstępnego planowania uzgodniono, że szereg bardzo istotnych kwestii została rozpatrzony. "

autor: Patrycja Golańska

Zakres tematyczny pytań na kolokwium: http://pspp.blox.pl/2009/01/PYTANIA-NA-KOLOKWIUM.html

Wykład z 22.01.2010

CZĘŚĆ II

TECHNIKI EKSPERYMENTALNE:

• AUGMENTED REALITY

Technologia ta pozwala zobaczyć w świecie rzeczywistym to, czego w rzeczywistości tam nie ma. Planowane projekty można „wkomponować” w istniejącą rzeczywistość tak, aby każdy mógł to zobaczyć. Specjalne okulary pozwalają wyświetlić projekt z oprogramowania typu CAD w inne miejsce. Widzimy projekt w 3D, a dodatkowo patrzymy na teren całościowo. Nie tylko nowo powstające elementy, ale także istniejące otoczenie. Można w ten sposób przenieść plany instalacji budynków do rzeczywistego budynku, żeby zobaczyć jak to będzie to w przyszłości działać i wyglądaćJ. Obecnie trwają badania, nad porozumiewaniem się z wirtualną rzeczywistością bez użycia tradycyjnych środków takich jak myszka.

Zestawienie istniejącego miejsca z projektowanymi zmianami wygenerowanymi wirtualnie.

Źródło: http://www.masterla.de/conf/pdf/conf2003/62kiefer.pdf

• ILLUMINATED CLAY

Modele terenu budowane są z gliny, następnie skanowane przy użyciu skanera laserowego, następuje zmiana skali, z użyciem projektora wyświetlany zostaje teren w większych rozmiarach, dla lepszego zobrazowania projektu.

Źródło: http://tangible.media.mit.edu/projects/illuminatingclay/

• MOUSEHAUS TABLE

Pomiędzy kartkami papieru nakładanymi na specjalny interfejs pojawia się symulacja ruchu użytkowników między budynkami.

Źródło: http://depts.washington.edu/maushaus/TMH/table2-2.jpg

• CAVE

W pomieszczeniu o kształcie prostopadłościanu, na jego wewnętrznych ścianach wyświetlane są obrazy video. Osoba znajdująca się wewnątrz może oglądać projekt z różnych stron, obraz dostosowywany jest do jej położenia.

Źródło: http://www.evl.uic.edu/pape/CAVE/

Źródło:  http://www.mto.umn.edu/Capabilities/PlanningSupport/images/Liao-InCave.jpg

• BLUE-C PORTAL

Polega na symulacji czyjejś obecności. Stwarzamy nie tylko wirtualny świat, ale także wirtualne spotkania.

Źródło: http://research.navisto.ch/images/blue-c-portal.jpg

• TELE-IMMERSION, TELE-PRESENCE, 3D TV

Telekonferecje, “spotkania” w Internecie.

Źródło: http://www.vis.uky.edu/~gravity/Research/Yang-research/research/telecon/Resear6_s.jpg

Autorzy: Dorota Dzierżanowska, Katarzyna Tosik

Wykład z 22.01.2010

CZĘŚĆ I

CHARRETTE

Czym jest?

• Propozycja metody planowania umożliwiająca udział społeczny. Wykorzystywana do planów zabudowy mieszkaniowej, projektów planów miejscowych. Proces charrette jest odpowiednikiem naszych klauzuli planistycznych.
• Ukierunkowany na osiągnięcie celu proces decyzyjny. Jego efektem jest projekt odpowiadający na żądania wszystkich interesariuszy procesu planowania.
• Każdy rodzaj współpracy, podczas której grupa projektantów rozwiązuje problemy związane z proponowanym projektem.
• Technika konsultacji ze wszystkimi zainteresowanymi stronami w planowaniu miejskim.

Nazwa wywodzi się z języka francuskiego i oznacza „koszyk” lub „rydwan”, rodzaj drewnianego wózka. Był on znany studentom architektury, którzy często kończyli prace (ilustracje do swoich projektów) w ostatniej chwili, nawet jadąc już „w wózkach” ulicami Paryża, by oddać prace swoim profesorom.

Inne wyjaśnienie to takie, że charrette oznaczało wózek, który służył do zbierania prac pod koniec projektu.

Jak proces prowadzenia klauzuli planistycznej ma szansę osiągnąć skutek?

Sama klauzula trwa 4- 7 dni. W tym czasie zbiera się grupa zajmująca się projektem, która się składa z szeregu branż: urbaniści, socjolog, osoby zajmujące się komunikacją, infrastrukturą, decydenci, inicjatorzy procesu- jest nim urząd. Aby lokalna społeczność była gotowa do tego procesu klauzula musi być wcześniej przygotowana:

- propagowanie wiedzy o projekcie

- przeprowadzenie analiz

- zebranie materiałów

Etapy przygotowawcze:

1. Należy przygotować lokalną społeczność do współpracy:

- ustalenie, kto jest lokalnym oponentem

- zaznajomienie się jakie występują organizacje społeczne

- organizacja imprez propagujących dany projekt

- dokonanie rozeznania do kogo należy wysłać zaproszenia

2.   Zbieranie informacji, podkładów kartograficznych, planów, przygotowywanie analiz.

Opracowywanie i udostępnianie wyników.

Całość rozpoczyna spotkanie informacyjne. Podczas odbywających się warsztatów uczestnicy są podzieleni na grupy i wymyślają, np. wizję zagospodarowania terenu w perspektywie 20 lat. Wyniki prac są prezentowane ogółowi zebranych i poddawane dyskusji. Następnie ma miejsce przygotowywanie wariantów projektu, które również są poddawane dyskusji. kolejnym etapem jest uszczegółowienie wariantów w większych grupach. Ostatecznym celem jest wybór jednego z nich.

Podczas tak przeprowadzonego procesu niewykluczone, że powstanie wersja odpowiadająca wszystkim zainteresowanym. Oczywiście do takiego rezultatu konieczne jest zaangażowanie w proces wielu stron. Odpowiednio przeprowadzone działania mogą spowodować, że najwięksi oponenci projektu staną się najbardziej aktywni.

Na zakończenie procesu wyniki są podawane do publicznej informacji.

ZADANIA NARZĘDZI KOMPUTEROWYCH W PROCESIE PARTYCYPACJI.

Cele:

• Dostarczanie wspólnej platformy komunikacji niwelującej barierę nieprofesjonalizmu
• Ułatwianie kontaktu na odległość- człowiek nie musi wychodzić z domu
• Zarządzanie procesem uczestnictwa społecznego

Dawniej komunikowanie się było o wiele trudniejsze. Obecnie pewne czynności mogą być wykonywane automatycznie i cyklicznie, np. wysłanie 500 maili. Jesteśmy w stanie przekroczyć próg komunikacji.

Rys1. Drabina e-partycypacji społecznej.

Źródło: http://www.mojemiasto.org.pl/doktorat/06_SI_a_mozliwosci_dialogu_typologia.pdf

Rys2. Rozszerzona drabina e-partycypacji społecznej.

Źródło: http://www.mojemiasto.org.pl/doktorat/06_SI_a_mozliwosci_dialogu_typologia.pdf

Obecnie najczęściej mamy do czynienia z informowaniem poprzez:

>       Teksty

>       Strony www

>       Narzędzia informacji przestrzennej

>       Wirtualne mapy

SYSTEMY INFORMACJI PRZESTRZENNEJ PPGIS

Służą:

• udostępnianiu w sieci różnych informacji, w tym również danych statystycznych
• do partycypacyjnego planowania; www.zumi.pl to też participatory planning GIS
• udostępnianiu map
• dają możliwość dodawania komentarzy do planowanego zagospodarowania przedstawionego na stronie www
• łączeniu lokalnej wiedzy z przygotowaniem profesjonalnym

Zasada działania PPGIS: na serwerze są udostępniane dane, które są przetwarzane na serwerze centralnym dla potrzeb każdego klienta (wydaje komendy, uruchamia różne funkcje). Najczęściej prezentowane dane w tej technologii: ewidencyjne, demograficzne, lokalizacja terenów inwestycyjnych, informacja o planach miejscowych i studiach związana z warunkami zabudowy i zagospodarowania terenu.

Do wyświetlania map służą aplikacje InternetGIS, np. ArcIMS, Autocad.

Przykład wykorzystania narzędzi GIS:

Rys. Łódzki system informacji o terenie.

Źródło: http://mapa.lodz.pl/mapka.php?s=27ba22122f9038e007212399bfde8d58

NARZĘDZIA  3D URML

Narzędzia zapewniające platformę komunikacji na zrozumiałym dla wszystkich poziomie. Są to narzędzia wizualizacji i animacji. Służą informowaniu i edukowaniu uczestników.

*        MODELE 3D

Przykłady:

• Model Glasgow

Jeden z najstarszych w Internecie trójwymiarowych modeli miast, powstał 20 lat temu. Nie jest bardzo szczegółowy.

Rys. Przykładowy model zabudowy

Źródło: http://www.greatbuildings.com/models/Glasgow_School_of_Ar_mod.html

• Witryna Sheffield Urban Contextual Databank

Dodatkowo możliwość wyświetlania poszczególnych etapów realizacji, jak to wygląda w różnych okresach. Możliwość obejrzenia projektu z każdej strony.

• Zdalne pozyskiwanie danych

Modele uzyskiwane są w sposób zdalny, na obszarze projektu jeździł samochód – van z kamerami. Zbierał w ten sposób materiały, nakładane na obraz tekstury i powstawał model 3D. Był to eksperyment.

*        MULTIMEDIA

Ich zaletą jest możliwość interakcji. Wykorzystywane są technologie z gier komputerowych jako narzędzie służące partycypacji.

Przykład: pomysł wyburzenia wieżowców z osiedla mieszkaniowego w Woodberry Down w Londynie. Stworzono multimedialny projekt nowego osiedla już po wyburzeniu wieżowców. Pomysłem wykorzystanym w tym przypadku było zapewnienie mieszkańcom tego bloku dostępu do Internetu oraz komputerów. Mieli w ten sposób zapoznać się z pomysłami dotyczącymi projektowanego osiedla.

Źródło: http://www.casa.ucl.ac.uk/hackney/

VIRTUAL REALITY

Obejmują gry i narzędzia trójwymiarowej wizualizacji i animacji. Stwarza możliwość współpracy i informowania społeczeństwa.

Są to gry typu Second Life, w których tworzy się swojego awatara, porusza się po wirtualnym świecie, spotyka z innymi „ludźmi”, kupuje własną działkę i buduje obiekty zgodnie z własnymi upodobaniami.

Źródło: http://homepage.mac.com/voyager/images/secondlife/leslie_bluewave.png

GRY RPG

Przykład: Gra została wprowadzona przy planowaniu zagospodarowania terenu parku krajobrazowego w Senegalu. Polegała na tym, że uczestnicy zamieniają się ze sobą rolami. Na jakiś czas wczuwają się w role swoich „przeciwników” w konflikcie. Obserwują wzajemnie swoje zachowania, podejmują decyzje. W ten sposób łatwiej im zrozumieć swoje odmienne stanowiska.

NARZĘDZIA KOMUNIKACJI I WSPÓŁPRACY

*        Forum, chat, komunikator internetowy

Umożliwiają współpracę, dyskusję, głosowanie, wymianę opinii, wniosków, edukowanie i informowanie.

*        Bazy danych o lokalnych problemach

Np. City Scan

Poprzez usuwanie drobnych problemów, które z pozoru nie mają nic wspólnego z planowaniem przestrzennym, rośnie zaufanie społeczne. Pokazujemy, że mieszkańcy i ich problemy są dla nas ważni, np. dziury w chodnikach.

*        Fotosafari

Metoda wprowadzana na początku procesu planowania. Mieszkańcy dostarczają informacji, zdjęć ze swoich własnych doświadczeń. Na mapie dwoma kolorami pokazywane są miejsca „ładne” i „brzydkie” wymagające ingerencji planistów, według opinii społeczeństwa.

OPROGRAMOWANIE WSPÓŁPRACUJĄCE, DO PRACY W GRUPACH

*        Oprogramowanie społeczne (np. www.grono.net) - daje możliwość zmniejszania przepaści pomiędzy mieszkańcami a lokalną władzą, obie strony mogą się wypowiedzieć w różnych kwestiach

*        Blogi – użytkownicy mogą tam umieszczać wpisy ze swoimi uwagami, komentarzami, zdjęciami, rysunkami, przez co inni mogą poznać ich punkt widzenia

*        Elektroniczny kalendarz – umożliwia dostosowanie terminów spotkań wielu osób jednocześnie.

*        Elektroniczne systemy spotkań

*        System zarządzania wiedzą

*        System zarządzania projektem – w jednym miejscu zgromadzone są aktualne informacje dotyczące projektu, dzięki czemu wszyscy uczestnicy mają do nich stały dostęp. Ponadto osoby zaangażowane mogą wymieniać między sobą uwagi, dokumenty i inne pliki niezależnie od tego gdzie się aktualnie znajdują.

WNIOSKI:

• Udostępnianie informacji w formie zrozumiałej dla nieprofesjonalistów
• Wykorzystanie wizji stanu projektowanego jako formy dyskusji
• Nowe płaszczyzny kontaktów
• Organizacja i ciągły monitoring procesu uczestnictwa
• Wykorzystanie narzędzi symulacyjnych przez nieprofesjonalistów
• Gromadzenie informacji o sposobie postrzegania otoczenia przez mieszkańców
• Możliwość tworzenia więzi społecznych
• Mniej sformalizowana wymiana poglądów
• Możliwość wykorzystania narzędzia jakim są gry, szczególnie RPG dla wypracowania konsensusu

ZAWSZE POTRZEBNE JEST SPOTKANIE. NARZĘDZIA KOMPUTEROWE MOGĄ STANOWIĆ UZUPEŁNIENIE KONTAKTU BEZPOŚREDNIEGO!!!

Wykład 08.01.10r.

Profilowanie- diagnoza

Gromadzenie wiedzy lokalnej poprzez:

• Tworzenie wykresów aktywności
• Inwentaryzacja stanu zabudowy
• Badanie powiązań zewnętrznych
• Warsztaty dotyczące roli obu płci
• Uwarunkowania historyczne
• Analiza funkcjonowania lokalnych gospodarstw domowych
• Nieformalny spacer
• Wspólne tworzenie map
• Przegląd organizacji
• Zapis indywidualnych historii (dobrze jest mieć przy tym kamerę)
• Drzewo problemów, mapy
• Odgrywanie ról: osiąga się bardzo dobry efekt, gdy osoby próbują się wcielić w role innych
• Sezonowy kalendarz: ma pokazać jak dane miejsce funkcjonuje w ciągu roku
• Wywiady
• Symulacje
• Spacery poznawcze
• Określenie poziomu życia różnych grup mieszkańców: wiedza o ludziach będzie potrzeba do dalszego planowania

W zbieraniu wiedzy lokalnej i procesie planistycznym są pomocne grupy użytkowników. Mogą one być:

>        nieformalne, utworzone dla konkretnego działania

>        stowarzyszenia

>        fundacje mające zadania związane z rozwojem lokalnym

>        grupa przyjaciół tworzących grupę: do takiej grupy zawsze łatwiej jest dotrzeć

>        wspólnota mieszkaniowa

>        komitet zarządzający projektem

>        grupa projektowa

W ramach spotkań z grupami można stymulować ich rozwój. W ten sposób ułatwiony zostaje kontakt wewnątrzgrupowy i jednocześnie nam usprawni to pracę. W każdej grupie można dostrzec lidera i później jedynie z nim kontaktować się a z pewnością reszta grupy szybko zostanie poinformowana.

Kwestia dyskusji. Poza oficjalnymi formami partycypacji duże znaczenie dla przyjmowania projektu mają dyskusje nieformalne. Dopiero w nich można się dowiedzieć jakie rzeczywiście opinie się pojawiają.

Historia imprez planistycznych organizowanych w ramach partycypacji.

Imprezy planistyczne mogą być organizowane w różnych długościach czasu: dzień, weekend, warsztaty. Kwestia ta zależy od projektu. Tego typu imprezy mają bardzo bogatą historię i są coraz częściej organizowane.

Rozwój instytucji wspomagających partycypację:

American Institute of Architect w odpowiedzi na prośby mieszkańców South Dacota wysłał specjalną grupę, by przyjrzeć się problemom ludzi w tym regionie. Powstał program „Regional Urban Design Assistance” uruchomiony przez instytut. Był to odpowiednik izb urbanistycznych.

Zespoły z tego programu miały organizować minimum 5 wydarzeń sprzyjających partycypacji mieszkańców w ciągu roku. W ramach tych spotkań istniał element pewnego wstępu: wycieczka, wspólne formułowanie problemu, posiłek, festyn. Celem było zapoznanie się uczestników. Następnie pojawiało się przygotowanie do pracy:

- pojawiały się warsztaty, sesje plenarne

-poszukiwano rozwiązań i ich wariantów

- etap syntezy i analizy (praca wykonywana przez projektantów)

-etap produkcji: raporty, wybór zdjęć do prasy, tworzenie modeli

- etap prezentacji

Te etapy wszędzie są podobne, schemat się powtarza niezależnie od długości trwania spotkań.

Rozwój wydarzeń związanych z historią imprez planistycznych:

• początek lat 90-tych widoczny jest rozwój imprez, na poziomie USA i na poziomie poszczególnych stanów, organizowanych przez uniwersytety
• 1980r. American Institute of Architect (Regional Urban Design Assistance) zajęło się rozwiązywaniem problemów wspólnych dla społeczności
• 1981r. ten sam proces został wykorzystany przez siły powietrzne USA w czasie weekendów planistycznych (dyskutowano nad powstaniem nowych baz lotniczych)
• 1985r. Wielka Brytania: Community Urban Design Assistance zaczęło się interesować zagadnieniami społeczności lokalnej. Podatnym gruntem okazały się problemy rewitalizacji zabudowy mieszkaniowej. Inicjatywa spotkała się ze wsparciem ze strony Księcia Walii.
• 1989r. weekend planistyczny na przedmieściach Londynu
• 1990r. American Institute of Architect wydał podręcznik dotyczący imprez planistycznych i ich prowadzenia
• 1991r. grupa konsultantów z wielkiej Brytanii i Niemiec zorganizowała planning week w Moskwie
• 1926r. Książę Walii wydaje podręcznik „Action planning handbook”

Coraz więcej podobnych wydarzeń zaczęto organizować na całym świecie.

Przykładowy przebieg imprez planistycznych:

Weekend planistyczny: rozpoczęcie w czwartek: urządzanie pokoju, rozstawianie sprzętu. Wieczorem przyjeżdżają profesjonaliści. Piątek: przywitanie, zwiedzanie miejsca, lunch dla obecnych, prezentacje głównych zainteresowanych stron, spotkanie z wyartykułowaniem podsumowania, obiad, socjalizacja. Sobota: wymiana poglądów; warsztat dla wszystkich zakończony raportowaniem (należy tak tworzyć grupy by rozdzielać znajomych); warsztaty; lunch; warsztaty projektowe; przekazywanie co zostało wymyślone na forum ogólnym; spisanie wydarzeń; obiad. Niedziela: zrobienie w zespołach prezentacji, przyjęcie strategii; określenie jak rezultaty projektu będą realizowane; tworzenie końcowych raportów. Poniedziałek: organizatorzy przygotowują raport; wystawa; prezentacja; przygotowanie raportu dla gazet; wieczorem publiczna prezentacja; na zakończenie impreza.

Dzień planistyczny: organizatorzy muszą się przygotować i już wcześniej mieć świadomość z kim mają do czynienia, kto reprezentuje grupy. Konieczne jest zaproszenie wszystkich ważnych osób, bez pomijania kogokolwiek. Warto przesłać wcześniej informację o czym ma być spotkanie. Spotkanie musi prowadzić kompetentna osoba. Program: kawa, herbata; wprowadzenie; wstępna organizacja warsztatów problemowych i podział uczestników na grupy; gdy zostaną opracowane rozwiązania organizowana jest sesja plenarna; lunch i spacer po terenie. W takich spotkaniach przeplata się dyskusje formalne i nieformalne. Kolejnym etapem są warsztaty projektowe; rozwiązywanie zagadnień; kolejna sesja plenarna; herbata/kawa; dyskusja; prezentacja dla radnych/prasy; zakończenie.

Tydzień aktywności: może być poświęcony różnym zagadnieniom, pojawiają się cykliczne imprezy dotyczące różnych tematów. Imprezy jakie mogą być organizowane podczas tygodnia aktywności: ceremonia wręczenia nagród projektom, nagrody dla aktywnych grup, np. za najlepiej zagospodarowany ogródek. Organizacja imprez musi być w miejscach dostępnych dla publiczności. Aby zintegrować uczestników można zorganizować: wspólne warsztaty, sadzenie ogrodu, wspólne budowanie placu zabaw, imprezy uliczne. Są to bardzo dobre rozwiązania na początek tygodnia aktywności, w ten sposób ludzie są poinformowani i zaczynają się bardziej interesować.

Inne formy imprez planistycznych: festiwal planowania (np. w Chinach), forum planistyczne.

autorka: Dorota Dzierżanowska